حفظ و نگهـدا شتـن هـویت مـلی ، میهنی، و جغـرافیای ضرورتـی است، بـرای هـمگان.
کلمه " پشی"یا بـه عبارت (پیشین) نشان دهنده، نژاد و قـومی است کـه باشنده گـان ایـن سر
زمین ومنطقه انـد، يعنی بیان کننده همان قـوم و نـژاد انـد. "پشی"يکی از نجيب زاده گـان و
فـرزنـدان هـزاره، است هـمان طـوريکه اقای مظفری هـم در وبـلاک آينه ذکـر کـرده است.
منطقه " پشی" يکی از مناطق کـوهستانی وارتباط دهنده است بین ولایت غـزنی، ارزگان و
زابل کـه از نـظر مـوقعيت جغرافيای يک نـقطه استراتيژيکی محسوب ميشود، کـه نسبتاً
توسط کـوهــا، و تـپه هـای بـلند و مــرتفع حصار شده است. منطقه "پشی" در جـنوب غرب
ولسوالی مالستان، و درغـرب ولسوالی جاغوری واقع شده است، کـه قـريه هـا، و خانه ها
در آبـرفت های ناشی از اين کوه ها، قرار گرفته اند، که در نگاه کلی بـه منطقه و در ابـتدای
ورود، آن به نظر وديـده نمی شوند.
منطقه "پشی" از سمت شرق از سلسله کوه هـای چهل بـاغتوی پشی و چهل بـاغتوی اوقی
مشرف به قريه چهل دختران و دهن دوره از توابع ولسوای جاغوری، و مالستان، واز سمت
شمال ازسلسله کوههای مرادينه،زردگ مربوطه ولسوالی مالستان،وپيگ ازتـوابع اروزگان
خاص،و ازغرب متصل به منطقه شيرداغ،چوره،سلسله کوهای جاغ، خيرو،ازتوابع ولسوای
مالستان.ازسمت جنوب امتداد پيدا میکند به دره رود بارغوغه،هيچه وسلسله کوهای مرتفع
آن از توابع ولسوای جاغوری.
منطقه"پشی" از نـظرتشکيلات اداری در زمـانهای قبل مربوط مرکز جاغوری بودند، ولی در
تشکیلات اخير حکومت ظاهر شاه،از نظر بست اداری مـربـوط به ولسوای مـالستان گردیده
است، مرکز"پشی"(جاکه) الی مـرکـز ولسوای مالستان (مرادینه) 30 کيلو متر فاصله دارد،
و ازمرکز ولسوالی جاغوری(سنگ ماشه) 39 کیلو متر فاصله دارد.
منطقه "پشی" در نقشه به شکل ذوذ نقه مانند واقع شده است، کـه طـول آن تقريباً 55 کيلو
مترمیباشد.
قريه های مناطق" پشی" :
قريه تاله قندی: که در شمال شرق"پشی" واقع شده هم مرز بـه قريه دوره، و چهل دختران
میباشد،طرف شرق ان دشت خاک خوجه،واقع شده وآب رفت ان بطرف چهل دختران میباشد.
قريـه علياد: قريـه علياد بـه شکل مستطیل مـانـند ازسمت شمال شرق، از کـوتل خاک خـوجه
بطرف مرکز"پشی"(جاکه) واقع شده که طرف شمال اش ميرادينه،طرف شرق ان تاله قندی و
قابجوی، طرف جنوب اش جاکـه، و طرف غرب اش سلسله کوهـای بـین پشی و زردگ واقع
شده است.اب های فصلی قريه علياد به رود خانه جاکه سرا زير میشود.
قريه قندی: قندی یک جای مدور مـانند است، کـه در وسط علياد وجاکه دريک جای نسبتاً بلند
واقع شده است. که طرف غرب ان قريه سیابوطه واقع شده است.
قريـه جاکه: درواقـع گفته ميتوانم که جاکه در قلب" پشی "مـوقعيت دارد، حالت مثلث مانند را
به خود گرفته است. که ازطرف شمال بطرف جنوب اقع شده است، يک نقطه پیوند بـرای تمام
مناطق" پشی" ميباشد،کـه طرف شرق ان قابجوی،طرف شمال ان علياد و قندی، طرف شمال
غرب ان سيابوطه سرقول، طرف غرب ان پایچلگه، وطـرف جنوب ان قـريه شبّخیر واقع شده
است. اب جاکه همرای اب های علياد، پايجلگه، وقابجوی يک جـا شده بـه رود خانه شبّخیر و
بوپال سرا زير ميشوند.
قريـه قابجوی: قـابجوی بـه شکل مستطيل مـانـند از طـرف شرق بـطرف جـنوب واقـع شده کـه
طـرف شـرق ان چهل بـاغتوی اوقی، و پشی از تــوابـع ولسوالی جـاغـوری، طـرف شمال ان
تـالـه قنـدی، وعلياد قــرارد دارد، طـرف غــرب ان جـاکه و طـرف جـنوب اش قــريـه، رود بـار
شبّخير واقـع شـده است، و جـریـان آب ان بــه رود هــای شبّخیر و بــوپـال سرا زیــر ميشوند.
قريه شبّخیر و بوپال: قريـه، رود بار شبّخيرو بوپـال در قسمت جنوب شرق" پشی" واقع شده
هم مرز با هيچه و غوغه از توابع ولسوالی جاغوری ميباشد.
قريه سرقول، سيابوطه و پـایجلگه: ایـن قريه ازمرز پیک از طـرف شمال بطرف جنوب واقع
شده کـه طـرف شرق ان جـاکـه و طــرف غـرب ان نـاوه مـوقعيت دارد ، اب ان بـطرف جـنوب
جریان دارد.
قريه زنگر و ناوه: زنگر و ناوه ازطرف غرب بطرف شرق امتداد يافته اند، گفته ميتوانم یکی
ازوسيع ترين مناطق" پشی" است. که سمت شمال ان کـوه بلند بـاد اسيا و پيگ، طـرف غرب
اش قريـه دادی، طـرف جنوب ان دايـبـرکـه و کـوهـای بلند خـار قرار دارد. اب رفـت ایـن قـريه
به طرف جنوب شرق يعنی پايجلگه است.
قريه دادی: اين قریـه در غربی تـرین قسمت" پشی" قــرار دارد که از طرف شرق بـه زنگر و
ناوه متصل، و از طرف غرب بـه قـریـه شيرداغ همجوار است، طرف شمال ان کـوهـای پيگ
از مربـوطه ولايت ارزگان و طـرف جنوب ان تـوسط کـوهـای بلند حصار شده است، اب رفـت
این قريه بطرف غرب يعنی شيرداغ ميباشد.
قريه دايبرکه: قـريـه دايبرکه، در جنوبی ترین قسمت" پشی" نسبتاً در پشت کـوهـای بلند مثل
کوه خار، و باد نـاوه واقع شده که به چشم نمی خورد، هم مرزبـا قريه غوغه وهيچه از توابع
ولسوای جاغوری میباشد.
کوه های مشهور: منطقه "پشی" چون سائير هزاره جات کوهستانی است، انباشته از کوه ها،
کـوهپايه است، که به تعداد از آنها اشاره ميشود.
کوه خار: کوه خـار يکی از بلند و مشهور تـرين کـوه يـا قـله، در سطح "پشی" بــه حساب
می آيد. اين کـوه درمـرکز "پشی"موقعيت دارد، کـه طرف شرق آن شبّخیر، طـرف شمال شرق
آن قريه جاکه و پايجلگه، وسمت شمال آن نـاوه، طرف جنوب غـرب آن دايبرکـه وطرف جنوب
آن قريه غوغه وهيچه موقعيت دارد. گفته ميتوانم، اين کوه کاملاً از سنگ پـوشیده شده است
کـه از طرف شرق بطرف غـرب، واقع شده تـا شيرداغ و حسينی امتداد يافته است. کـه داری
بعضی جنگلات مثل شلبی، ارغی، و داری انـواع بـوطه هــا وعلف هـای يـونـانـی ميباشند. در
زمـان هـای قبل ایـن کـوه دارای يـک مقـدار جنگلات زيـاتر بـوده انـد، که در اثر اذدیاد شدن
نفوس جنگلات اين کوه رو بـه نـابودی است. کوه خار قبل از جنگ های داخلی يـکی از مکان
های امن بـرای حيوانـات مثل آهـو بـودنـد، کـه در سالهای 1368 حـزب اسلامی در بلند تـرین
قله این کوه قـرارگاه داشتند که متئسفانه در مدت زمان در اثر جنگها در ايـن کوه، اهـو های
آن محاجر شدند که از آن به بعد آهو به چشم نمی خورد و در گزر سال بعضی وقت هـا مسير
عبورآهو ميباشد.
کـوه قـرخ : همانطوريکه از اسم اش معلوم است يکی از سعب الـعبور و مشهور تـرین کـوه
ها در منطقه "پشی" به شمار می ايد.این کوه در وسط قريه جاکه و پايجلگه موقعيت دارد،که
طرف شرق ان جاکه و طرف غرب ان پايجلگه قرار دارد، ایـن کوه نه چندان دارای جنگلات و
بوطه است ونه خالی از بوطه وعلف است،کوه قرخ يکی از کوه های است که در تمام "پشی"
سرشار از چشمه سارها و چشمه های فراوان ميباشد.که از چهار طرف این کوه چشمه ها و
آبهای فراوان بيرون می آید،که از اين اب ها برای زراعت و آب ياری زمينها استفاده ميشود.
کوه باد آسيا : این کوه هـم يکی از قـله هـای بلند منطقه "پشی " است. به نقل ادمهای قديم در
سری این کوه آسياب بـادی بودند که نسل هـای قديم از ان آسياب استفاده ميکرده بـودنـد، ایـن
کوه نقطه مشترک بين "پشی" و منطقه پيک از تـوابع ارز گـان خاص است، کـه طـرف جنوب
غرب ان زنگر و دادی، و سمت شمال آن منطقه پيک ميباشد.
کوه توب: همانطوريکه گفته شده اين کوه حالت توب مانند را دارد، که طرف شرق و جنوب آن
علياد، طرف شمال غرب آن زردگ موقعيت دارد، اين کو يک نقطه بلند و مشترک بين " پشی"
وزردگ ميباشد، و دارای انواع جنگلات، بوطه ها، بـوده است. کـه دراثـر استفاده از جنگلات
برای مواد سوخت و نبود محافظت و مراقبت از جنگل ها، اين جنگلات رو به نابودی است. در
بالای ایـن کوه زيـارت بنام (زيارت شاه ولايت ) موقعيت دارد، که مردم بخاطير زيارت در فصل
های بهار،تابستان، و خزان ميرود.در پاين ایـن کوه چشمه بنام ( کته چشمه) قرار دارد، که از
دل ایـن چشمه اب بـا صفا و زلال بيرون می ايد، که زوار ها از آب این چشمه استفاده ميکند.
کوه امام زاده :اين کوه يک نقطه سه بعدی مشترک بین قريه علياد، مرادينه، و زردگ ميباشد.
که سمت جنوب ان علياد،طرف غرب آن زردگ،و طرف شمال شرق آن مرادينه مو قعيت دارد.
دراخرين نقطه این کوه در ضمن اينکه يک زيارت است، يک جای تفريحی و ديدنی ميباشد، که
معمولاً در فصل های بهار، تـابستان، و خزان، مردم انجا ميرود، بـه نقل پشين هـا زيارت امام
زداه است، که توسط کافر ها شهيد شده است. اين کوه دارای بعضی اثـار بـاستانی ميباشد، که
درسالهای اخير کشف شده است مثل خانه های سنگی و خشتی، و کـوزه های سفالی به اندازه
خورد و بـزرگ که انسان بـه راحتی ميتواند داخل اش جـا شود، در حال حاضر در بـالا تـرین
نطقه ایـن کوه انتن شبکه مخابـراتی MTN قـرار دارد، کـه در تمام ساحله مـالستان تنها انتن
مخابراتی است که نيمه و نصفه ولسوای مالستان را تحت پوشيش انـتن دهی قـرار داده است.
ايـن کـوه در فصل بهار و تـابستان پـوشيده از عـلف بنـام غيغو ميباشد کـه از ان بـرای تغزيه
گوسفندان در فصل زمستان استفاده ميشود.
کوه اله : اله يعنی ابـزار مهم و اساسی، اين کوه هم يک نقطه استراتيژيکی ،اساسی و دامنه
دار ميباشد، که بلند ترین و بزرکترین کوه در سطح " پشی" ميباشد،که تمام " پشی" و بعضی
مناطق دیگر را مثل مالستان،جاغوری و ارزگان خاص راتحت تسلط خود دارد، اين کوه دارای
انواع پرنده ها و مرغها ميباشند. که يکی از کوه های زيبای "پشی" بودند، کـه متئسيفانه در
سالهای پیش از اثر تصادم الماسک بـه ايـن کوه قسمت ان تخريب شده کـه از زيبای ان کاسته
شده که بعد از ان خلی جالب بنطر نمی رسد، نقطه که الماسگ برآن بر خورد کـرده به سادگی
مشاهده و ديـده میشود کـه یکطرف ان تـخريب و پـايـن ریخته است. ایـن کـوه مملو از گياهان
وبوطه های کمياوی ميباشند، که در زمان های پیش يکی از محل هـای امـن برای زيست آهو
بوده است، که در اثر جنگ ها ی داخلی آنها به سر زمین هـای دور فراری شده اند.
کـوه جغال : ایـن کـو هم کـه يکی از کـوه هـای مشهور در جـغرافيـای پشی ميباشد، کـه در بین
قابجوی، وچهل بــاغتوی پشی و اوقی مـوقعيت دارد، کـه بعضی از جـاهـای ایــن کــوه تـوسط
سنگ های بلند امتداد یـافته، پوشيده شده است. و مملو از بــوطه هـا چنگل هـا بـوده است، که
بهترین چراگـاه بـرای حيوانـات و حيات وحش بـوده است. کــه در سالهای قــبل از جنگ مثل
سائير کوه هـا رمه هـای از اهـو و باقی حيوانـات در انجا زنـدگی ميکردنـد. و در ایـن سالهای
اخير خلی کم مشاهده ميشود کـه در معرض شکار شکار چيان قرار ميگرد. وبـا نبـود تـوجه
به جنگلات،این کوه، روز به روز در جريان خطر ميباشد، که اگر اقدام صورت نگيرد ایـن کـوه
و باقی کوه ها عاری از جنگلات و نباتات خواهد شد.
راهـای مـوا صلاتی مناطق پشی : منطقه"پشی" از چـهار سمت و از شش نقطه (کوتل) مسیر
ارتباطی با ولایات و ولسوالی های هم جوارشان دارند که با همسایه های شان ميتواند رفت و
امد داشته باشند. که از سمت شرق منطقه شبّخير را از خميده گی بنام کوتـل قبرغـه بـه چهل
بـاغتوی پشی و ولسوای جـاغوری وصل مکیند، و دیـگر کـوتــل شامنصور کـه یکی از بلند
ترین و مهم ترین راه های مـواصلاتی است که عبور مرور موتـر ها نظر بـه دیگر راه هـای
منطقه پشی زياد تر میباشد، که ایـن سرک منطقه قـابجوی "پشی" را بـه چهل بـاغتوی اوقی؛
و ولسوای جـاغوری و مـرکز غزنی وصل ميکند. از طـرف شمال منطقه "پشی" از دو کـوتل
و سرگ بـه مـرکز ولسوالی مـالستان وصل ميشود، يـکی کوتــل سبز دره، کـه منطقه علياد را
بـه زردگ وصل ميکند، و دیگر کوتـل خـاک خـوج کـه یکی از جـاده هـای مهم مواصلاتی
منطقه " پشی" است، کـه بـه مـر کز ولسوای مـالستان وصل میشود. سرگ" پشی" از طرف
غرب بـه منطقه شيرداغ حسينی وصل ميشود، این سرگ بـه ولايت ارزگان امتداد پيدا ميکند.
رود خانه های "پشی": در عموم گفته ميتوانم که مناطق"پشی" دارای رود خانه ها و جلگه
های فصلی و دائمی ميباشد.که اراضی "پشی" آبی بوده و توسط رودخانه ها و چشمه سارها
و قسمت کمی کـاريـز، آب يـاری ميشود. که این رود خانه ها تاثيرات عمده و حياتی را در
راستایزند گی اين مردم اورده است. از آب این رود خانه ها برای آب یاری و زراعت، و توليد
بـرق استفاده ميکنند. در حدود (65%) مـردم در سه فصل سال از بـرق ابی استفاده ميکنند.
بازار مناطق"پشی" : منطقه "پشی" دارای سه بازار ميباشد که طرف شرق، و مرکز"پشی"
و طرف غرب منطقه "پشی" واقع شده است. بـازار قابجوی که طـرف شرق" پشی" واقع شده،
در همین سال های اخیر افتتاح شده است کــه حـدوداً 30 مغـازه در انجـا ميباشد. بـازار نـاوه و
زنگر، کـه نسبتاً بـطرف غرب واقـع شده است، در حـدود 100مغـازه در ان فـعـالیت دارد، کـه
مغازه های خوراکه فروشی وغیره... در ان فعالیت دارد. بازار جاکه که در مرکز "پشی" واقع
شده است نسبتاً شلوغ تـر و پـر جمعيت تـر است و بيشتر از 200 مـغـازه در ان فـعالیت دارد.
در ايـن بـازار يک کلينک صحی درجـه دو قـرار دارد، که طبابت اولیه، و تطبیق واکسین در آن
صورت مگيرد، دارای چندين دواخانه، مخابرات، خدامات کامپيوتری،عکاسی، نجاری،خياطی،
مـوتـر سکليت سـازی، مـيـوه فـروشی، خـوراکـه فـروشی، تـانـگ تـیـل، قصابی، جـوشکاری،
آهنگری، ساعت سازی، و غیره ... فعاليت دارد، در وسط و میانه ایـن بـازار يک خوزه علمیه
است که ساختمان ان دو طبقه است، که توسط مردم ساخته شده است.
آب و هوای مناطق"پشی": مناطق "پشی" در فصل هـای بهار و تابستان نهايت، هوای خرّم و
مصفّا و دل ربـا دارد، که در ابـتـدای فصل بـهار بـاران ميبارد، در فصل تـابستان بـعـضی سالها
بـاران بی موسم موجب سيلاب گرديده و خساراتی را بـه بـار می آورد. در فـصـل خـزان، هـوا
کاملاً سرد ميشود، همرا با باد، گفته ميتوانم که هوای سرد و بری دارد. برگ هـای درختان در
ايـن فصل سال ميرزد. در موسم زمستان در مـناطق سـرد سر "پشی" تـقـريـبا 180 سانتی متر
بـرف ميبارد. و تـقريبا بعـض سالها در مدت دو مـاه در فصل زمستان مـوتـر هـا (ماشین ها) با
ولسوای هم جوار شان رفت و امد کرده نمی تواند.
برای صفحه بعد ادامه مطلب را کلیک کنید.
ادامه مطلب